हिमाली बौद्ध परम्परासँग जोडिएको ल्हाप्सो पूजा पछिल्लो समय पुनः चर्चामा आएको छ। विशेषगरी ल्होछारअघि शेर्पा समुदायमा यो परम्परा सक्रिय रूपमा पालन हुँदै आएको देखिएपछि सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न उठ्न थालेको छ— के ल्हाप्सो पूजा अहिले शेर्पा समुदायमै मात्र सीमित हुँदै गएको हो?
विशेषतः ग्याल्बो ल्होछारअघि शेर्पा समुदायले घर, गुम्बा तथा वरपरको वातावरण शुद्धीकरणका लागि ल्हाप्सो पूजा गर्ने परम्परा निरन्तर जोगाइरहेको देखिन्छ। धुपी (जुनिपर) बालेर देवतालाई अर्पण गरिने यो विधिलाई नयाँ वर्षको मंगल सुरुवातसँग जोडेर हेरिन्छ।
अन्य समुदायमा अवस्था कस्तो?
ल्हाप्सो पूजा तामाङ लगायत हिमाली बौद्ध परम्परा मान्ने समुदायमा पनि प्रचलित मानिन्छ। तर सांस्कृतिक क्षेत्रमा कतिपयले शहरीकरण, वैदेशिक बसाइँसराइ तथा आधुनिक जीवनशैलीका कारण परम्परागत अभ्यास केही क्षेत्रमा घट्दै गएको तर्क गर्ने गरेका छन्।
यद्यपि, यसलाई पूर्ण रूपमा हराइसकेको निष्कर्ष निकाल्नु उचित नहुने जानकारहरूको धारणा छ। कतिपय स्थानमा अहिले पनि धार्मिक अवसरमा यो पूजा गरिँदै आएको पाइन्छ।
परम्परा जोगाउने जिम्मा कसको?
धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराहरू समयसँगै परिवर्तन हुनु स्वाभाविक मानिए पनि समुदायको सक्रियता र पुस्तान्तरण कमजोर हुँदा परम्परा क्रमशः ओझेलमा पर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिँदै आएको छ।
ल्हाप्सो पूजा अहिले शेर्पा समुदायमा स्पष्ट रूपमा देखिँदा अन्यत्र यसको अभ्यास घटेको हो कि केवल पर्व र समयको चक्रका कारण फरक देखिएको हो भन्ने विषय अहिले बहसको केन्द्र बनेको छ।